वैश्विक जीवन आणि विलुप्तीवाद

AI इंग्रजीतून यंत्राद्वारे भाषांतर (AI).

वैश्विक जीवनाचे पुरावे काय आहेत?

पृथ्वीवर जीवन असू शकते, तर त्याची शक्यता आधीच शून्य नाही. विश्वाच्या विशालतेसोबत हे वैश्विक जीवनाच्या अस्तित्वाची जवळजवळ खात्री देते. पण एवढेच नाही, सध्याच्या प्राथमिक तंत्रज्ञानानेच आपल्याकडे आणखी पुरावे आहेत की इतर ग्रहांवर जीवन आहे.

पुरावा क्रमांक 1

न्यूक्लिओबेस (जे DNA बनवतात), अमिनो आम्ले (जी प्रथिने बनवतात) आणि अगदी मेदाम्ले यांसारखे सेंद्रिय रेणू लघुग्रहांवर सापडले आहेत. हेच ते रेणू आहेत जे जीवन घडवतात. सेंद्रिय रेणू सर्वत्र सामान्यपणे आढळतात.

Ryugu आणि Bennu हे लघुग्रह आणि Murchison उल्कापिंड यांचा सखोल अभ्यास झाला आहे. सर्व न्यूक्लिओबेस, प्रथिने बनवणारी अनेक अमिनो आम्ले आणि कार्बोक्सिलिक आम्ले (मेदाम्ले) सापडली आहेत

स्रोत pnas.org, astrobiology.com, researchgate.net

मग वैश्विक जीवन शक्य असेल, तर ते आपल्यापर्यंत का पोहोचले नाही? (फर्मी विरोधाभास)

यापेक्षा चांगला प्रश्न असा आहे: वैश्विक जीवन अस्तित्वात असेल, विशेषतः अधिक प्रगत संस्कृती, तर त्यांनी वैश्विक विलुप्ती का घडवली नाही? (कारण सहानुभूती आणि तर्कात उच्च असलेली विकसित संस्कृती फक्त विलुप्तीवादी निष्कर्षालाच पोहोचू शकते, हा नियतिवाद आहे)

दोन शक्यता:

1. शक्य तितक्या व्यापक आणि संपूर्ण विलुप्तीला एक मर्यादा आहे आणि आपण त्या मर्यादेत येत नाही.
2. आपण पहिले बुद्धिमान जीव आहोत किंवा एकाच वेळी विकसित होणाऱ्या पहिल्या बुद्धिमान संस्कृतींपैकी एक आहोत (प्रथमजन्मा गृहीतक)

प्रथमजन्मा गृहीतकाकडे निर्देश करणारे काही मुद्दे आणि पुरावे आहेत:

1. विश्व जसे जुने होते तसे धात्विकता (जास्त अणुक्रमांक असलेले अणू) वाढते, सोबतच सूर्यासारखे लोकसंख्या 1 तारे वाढतात, जे भूपट्ट हालचालींसारख्या स्थैर्य यंत्रणा असलेल्या खडकाळ ग्रहांना चालना देतात, ज्यांना काम करण्यासाठी किरणोत्सारी खनिजे लागतात. भूपट्ट हालचाली आणि ग्रहाचे स्थैर्य गुंतागुंतीच्या जीवनाच्या विकासासाठी अत्यावश्यक आहेत.
2. आकाशगंगांच्या तिसऱ्या सर्पिल भुजा, ज्या खूप नंतर तयार झाल्या, या अतिशय चांगले राहण्यायोग्य प्रदेश आहेत, कारण पहिल्या आणि दुसऱ्या भुजांप्रमाणे त्यांच्यात ताऱ्यांच्या टकरी कमी होतात. आपला सूर्यही आकाशगंगेच्या तिसऱ्या सर्पिल भुजेत आहे.
3. NASA च्या एका अभ्यासानुसार पृथ्वीसारख्या ग्रहांपैकी सुमारे 92% अजून जन्माला यायचे आहेत.

स्रोत sciencedaily.com

मानवी संस्कृती कदाचित या काळात विश्वात घडलेल्या पहिल्या आणि दुर्मीळ घटनांपैकी एक असू शकते. म्हणजे वैश्विक दुःखावर उपाय शोधणे कदाचित आपल्यावरच अवलंबून आहे. येणाऱ्या दुःखासाठी परिणामकारक उपाय शोधण्याची जबाबदारी आपली आहे.

एवढेच नाही, वरील अभ्यास सर्वात व्यापक आणि संपूर्ण विलुप्तीसाठी संशोधनाचे महत्त्व आणि नैतिक कर्तव्यही अधोरेखित करतो. कारण विश्वातील बहुतेक दुःख अजून यायचे आहे. भविष्यात असे ग्रह असतील जिथे संवेदनशील जीवन विकसित होईल आणि कदाचित स्वतःला मदत करू शकणारे बुद्धिमान जीवही तिथे विकसित होणार नाहीत. म्हणून शक्य तितकी व्यापक आणि संपूर्ण विलुप्ती शोधणे हे आपले नैतिक कर्तव्य आहे.

वैश्विक विलुप्ती शक्य आहे का?

आपण अशा युगात जगतो जिथे विज्ञान आणि तंत्रज्ञान नुकतेच सुरू झाले आहे आणि घातांकी वेगाने वाढत आहे. पण विज्ञानाबाबत आपल्याकडे अजून सर्व उत्तरे नाहीत. विलुप्तीवाद ही व्यावहारिक चळवळ आहे जी लोकांना खोटी आशा आणि आदर्श जगाची वचने देण्यास नकार देते. पण आपण काय करायला हवे ते आपल्याला माहीत आहे. ध्येय स्पष्ट आहे, आपण संशोधन करून ठरवले पाहिजे की शक्य तितकी व्यापक आणि संपूर्ण विलुप्ती कोणती. कारण आपण एवढेच करू शकतो आणि म्हटल्याप्रमाणे तोच एकमेव शक्य परिणामकारक उपाय आहे.

उदाहरणार्थ, निर्वात क्षय (vacuum decay) ही पृथ्वीपलीकडील विलुप्तीसाठी संभाव्य पद्धत आहे. या सर्वेक्षणात 18.8% शास्त्रज्ञ म्हणतात की कृत्रिमरीत्या घडवलेला निर्वात क्षय भविष्यात शक्य होऊ शकतो.

सर्वेक्षण arxiv.org

मग निर्वात क्षय शक्य असल्याचे आढळले तर? आपण तो घडवावा का?

नाही! निर्वात क्षयापेक्षा अधिक व्यापक आणि संपूर्ण विलुप्तीची पद्धत अगदी सिद्धांतात किंवा वैज्ञानिक अनुमानात असली तरी आपण तिचा शोध चालू ठेवला पाहिजे. आपले ध्येय अजूनही सर्वात व्यापक आणि संपूर्ण विलुप्ती हेच आहे.

मग निर्वात क्षय हीच सर्वात व्यापक आणि संपूर्ण विलुप्ती असेल तर?

वैज्ञानिक संशोधनाने निर्वात क्षय हीच सर्वात व्यापक आणि संपूर्ण विलुप्ती असल्याची पुष्टी केली, तर होय, आपण तो घडवण्याचा प्रयत्न करू.

निर्वात क्षय घडवून आणणे अशक्य असल्याचे सिद्ध झाले तर?

तरीही उत्तर तेच राहते: आपण शक्य तितक्या व्यापक आणि संपूर्ण विलुप्तीकडे जातो. सर्वात व्यापक आणि संपूर्ण विलुप्तीचा शोध हे आपले ठाम ध्येय राहते. आणि कोणतीही वैज्ञानिक अशक्यता त्याला आव्हान देऊ शकत नाही, कारण आपण वैज्ञानिक अशक्यता स्वीकारतो. दुसरे काहीच नसेल, तर आपण पृथ्वीवरील जीवांसाठी शांततापूर्ण विलुप्ती घडवू शकतो.

पण 18.8% विसरा, अधिक व्यापक आणि संपूर्ण विलुप्तीची फक्त 0.00001% शक्यता असली तरी तिचा शोध घेणे हे आपले नैतिक कर्तव्य आहे. कारण या 21 व्या शतकातही आपल्याकडे अनेक पुरावे आहेत की दुःख सर्वत्र पसरलेले आहे आणि बहुतेक दुःख अजून यायचे आहे. त्यामुळे दुःखावर अधिक परिणामकारक आणि कायमचा उपाय शोधताना स्वतःचे दुःख पत्करणे हे आपले नैतिक कर्तव्य ठरते.

टिपा

विलुप्तीवाद्यांनी घरी तयार केलेल्या विज्ञानकथेसारख्या उपायांबद्दल कधीही बोलू नये आणि बोलणार नाहीत. विज्ञानाशी संबंधित नसलेल्या कार्यकर्त्यांना विज्ञानाबद्दल बोलण्याची गरज नाही. वर म्हटल्याप्रमाणे सर्वात व्यापक आणि संपूर्ण विलुप्ती अढळ राहते, चळवळीसाठी तेवढे पुरेसे आहे.

काही चुकीचे दावे आणि प्रश्न:

1. एका विशिष्ट पातळीवर विलुप्ती / वैश्विक विलुप्ती अशक्य आहे - वैज्ञानिक संशोधन झाले नसेल तर वैज्ञानिकदृष्ट्या उद्धट दावा.
2. एका विशिष्ट पातळीवर विलुप्ती / वैश्विक विलुप्ती शक्य आहे - वैज्ञानिक संशोधन झाले नसेल तर हाही वैज्ञानिकदृष्ट्या उद्धट दावा.
3. ती कधी शक्य होईल? नाही झाली तर? आपल्याला ती कधीच सापडली नाही तर? - साधी, सरळ चिंता.