वारंवार विचारल्या जाणाऱ्या प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे

ती अशक्य नाही, फक्त शक्य तितकी चांगली विलुप्ती, म्हणजे शक्य तितकी व्यापक, संपूर्ण आणि शांततापूर्ण, सर्वोत्तम पद्धतीने घडवण्याचा प्रश्न आहे. हा अभियांत्रिकी आणि विज्ञानाचा प्रश्न आहे. समाज म्हणून पृथ्वीवर विलुप्ती घडवण्याच्या पद्धती आपल्याकडे आधीच आहेत, फक्त अभियांत्रिकीचा प्रश्न आहे. वैश्विक पातळीवर त्याहूनही दूरगामी विलुप्ती हा विज्ञानाचा प्रश्न आहे. कर्करोगासारखा आजार असेल आणि एखादा शास्त्रज्ञ त्यावर उपाय शोधत असेल, तर त्याला "तो अस्तित्वात नाही, म्हणून काम थांबव" असे सांगणे हास्यास्पद आहे. तो अस्तित्वात यावा म्हणूनच ते काम करत आहेत.

पण खरोखर अशक्य काय आहे? अनस्तित्वाशिवाय दुःख सोडवणे. खरोखर अस्वीकारार्ह काय आहे? बालबलात्कार आणि शिकार पुन्हा पुन्हा अटळपणे आणि निरर्थकपणे घडणे. म्हणून आता एकच प्रश्न आहे: अनस्तित्व कसे शक्य करायचे, शांती कशी शक्य करायची आणि भेदभावाशिवाय त्यात सर्वोत्तम कसे व्हायचे.

शिवाय दुसरे काय आहे? तुम्ही निरर्थक गोष्टी करू शकता, आयुष्याचा आनंद घेऊ शकता, जीवनसमर्थकांच्या टोळीत सामील होऊन निर्लज्जपणे दुःखाचे समर्थन करू शकता. किंवा तुम्ही त्या एकमेव अर्थपूर्ण चळवळीत सहभागी होऊ शकता जिचे ध्येय बालबलात्कार, शिकार, उपासमार, प्राण्यांचा छळ, कर्करोग यांसारखी अन्यथा अटळ असलेली सर्व दुःखे संपवणे आहे.

तुम्हाला संमतीची खरोखर काळजी असेल, तर हे जाणून घ्या की निसर्ग जीवनाच्या संमतीचे उल्लंघन करतो. तो सतत उल्लंघन करतो, आपण जन्माला येण्यास संमती देत नाही... फक्त कल्पना करा की पिल्लू जन्माला येण्यापूर्वी त्याला विचारले, आणि सांगितले की एक क्रूर व्यक्ती त्याचा दिवसभर छळ करून त्याला मारणार आहे, तर ते पिल्लू जन्माला येण्यास संमती देईल का? नाही! पण जन्माला येताना आपल्याला या अस्तित्वात ढकलले जाते.

आणि मरताना आपण त्याला संमती देतो का? वृद्ध लोक रुग्णालयाकडे का धावतात? उपाशी बाळ अन्नाकडे का सरकते? नैसर्गिक मृत्यूला कोणीही संमती देत नाही. मग जीवन नावाचे हे अक्षरशः संमती-उल्लंघन यंत्र चालू ठेवण्यासाठी संमतीचा युक्तिवाद वापरणे योग्य आहे का?

जीवन सतत संमतीचे उल्लंघन करते. विलुप्ती सर्व संमती-उल्लंघने रोखते.

आणखी एक गोष्ट म्हणजे संमती थेट बौद्धिक क्षमतेशी जोडलेली आहे. एखाद्या प्राण्याचे पाय कापले, तरी तो हालचाल करण्याचा आणि जगण्याचा प्रयत्न करतो, त्याला अजूनही मृत्यूची भीती वाटते. पण तुम्ही जाणीव असलेले माणूस आहात. तो प्राणी आणखी दुःख भोगेल हे तुम्ही आधीच ओळखू शकता, म्हणून तुम्ही त्याला दयामरण द्यायला हवे. बाळे आंघोळीला संमती देत नाहीत, मग काय, रडणाऱ्या बाळाला आंघोळ घालणे हे संमतीचे उल्लंघन आहे का? मोठे भले काय आहे हे जाणण्याची बौद्धिक क्षमता तुमच्याकडे आहे, निर्णय तुम्ही घ्या.

मुळात संमती देणे तुमच्या हातात नाहीच. हे असे आहे की गुलामांच्या मुक्तीला मी संमती देत नाही. आणि काही गुलाम गुलाम राहण्यास संमतीही देतात, पण इतरांनीही तसेच राहावे असे ते म्हणू शकत नाहीत.

आशावाद वाईट आहे आणि निराशावादही. वास्तववाद हा विचार करण्याचा सर्वोत्तम मार्ग आहे, कारण तो वास्तववाद आहे! तुम्ही त्याविरुद्ध युक्तिवाद करू शकत नाही.

उजळ बाजू पाहण्याची निसर्गदत्त प्रवृत्ती आपल्यात असते. आपण "दुःखाला शिक्षक म्हणून वापरा" असे म्हणतो, पण थांबा आणि विचार करा! बाल-अश्लील उद्योगातील मुलाने आपल्या दुःखातून काय शिकायचे? संपूर्ण आयुष्य बॅटरी पिंजऱ्यात घालवणाऱ्या कोंबडीने काय शिकायचे? नुकत्याच जन्मलेल्या आणि तरसांनी खाल्लेल्या झेब्र्याच्या पिल्लाने काय शिकले? ही फक्त आपण स्वतःला सांगतो ती प्रेरणादायी बकवास आहे.

नाही, सुधारणार नाही! हा निराशावाद नाही, हा निसर्गाचा नियम आहे. दुबळे दुःख भोगतात आणि बलवान जगतात. नेहमीच तसे राहील.

एकतर झेब्रा फाडला जातो किंवा सिंह उपाशी मरतो, हाच इथला मूलभूत नियम आहे. मूलभूत रचना.

100 वर्षांपूर्वीपेक्षा काही माणसांसाठी परिस्थिती चांगली आहे! पण फक्त बलवानांसाठी, कारण आपण दुबळ्यांवर अत्याचार करून जगतो! उदाहरणार्थ, 100 वर्षांत आपण काय केले? आपण दरवर्षी 70 अब्ज शेतातील प्राण्यांना गुलाम करून त्यांचा छळ करतो आणि मारतो, आणि दूध व अंडी मिळवण्यासाठी प्राण्यांच्या प्रजनन अवयवांचे शोषण करण्याचा मोठा कॉर्पोरेट व्यवसाय उभा केला आहे. आपण एका अर्थाने जंगलातील सर्वात बलवान सिंह आहोत, कधीही दुःख न जाणलेला सर्वात वेगवान चित्ता, कारण स्वतः आनंदी राहण्यासाठी आपण बाकीच्यांना दुःख देऊ शकतो.

आणि मानवी दुःखांकडे पाहिले तरी आपण नवी दुःखे शोधून काढली आहेत! हो, बाल अत्याचार या जगात आधीही होते! आता त्याचे चित्रीकरण करायला कॅमेरा आहे आणि ते पोस्ट करून बिटकॉइनला विकायला इंटरनेट आहे! तो बाल अत्याचार आधी गुन्हेगारी उद्योग नव्हता! आता आहे! दुःख फक्त रूप बदलते, तुम्ही उपासमार रोखता, पुढची समस्या लठ्ठपणा. तुम्ही अवजड तोफखान्याने होणारी युद्धे थांबवता, पुढची समस्या असा विषाणू जो युद्धाचे कृत्य होते हेही तुम्हाला कळणार नाही. विलुप्तीशिवाय दुःख थांबवता येत नाही.

लोक धर्मांमधून देवाची पूजा करतात आणि आपले संपूर्ण आयुष्य देवाला अर्पण करतात! पण मी देव असतो, तर जिथे प्राण्यांना जगण्यासाठी एकमेकांना मारावे लागते असे जग मी निर्माण केले नसते! बालकामुक आणि मूल यांना मी एकाच जगात ठेवले नसते! माणसाला गुलामगिरी किंवा वंशसंहार करण्याची स्वतंत्र इच्छा मी दिली नसती! कोणत्याही बुद्धिमान सत्तेला असे करण्याची गरज नसते! शिवाय जादू अस्तित्वात नाही! सूक्ष्मदर्शकाचा शोध लागण्यापूर्वी आपण कावीळला "पिवळा राक्षस" म्हणत होतो, पण ते अस्तित्वात नसतात!

कोणती महान योजना एका बालबलात्काराचेही समर्थन करू शकते?! काहीही नाही!

लोक याला कधीही सहमत होणार नाहीत!

बुद्धिमत्ता आणि नीतिशास्त्र विकसित होत राहिले नाहीत तर ते सहमत होणार नाहीत! ते विकसित झाले नाहीत, तर संपूर्ण सामाजिक वाढच बंद रस्ता आहे, तो वेगळा प्रश्न आहे! पण सध्या तार्किकता आणि नीतिशास्त्रात सुधारणेची स्पष्ट चिन्हे आहेत... 200 वर्षांपूर्वी निरीश्वरवादी पुस्तक लिहिले तर तुम्हाला गिलोटिनवर चढवले जात असे... पण आता ती बेस्टसेलर आहेत. 21 व्या शतकात येताना जग प्राण्यांचाही नैतिक विचार करू लागले आहे. कारण जोपर्यंत दुःख आहे, तोपर्यंत सहानुभूतिशील लोक त्याविरुद्ध लढत राहतील! आणि अखेरीस त्यांना जाणवावेच लागेल की दुःख नष्ट करण्याचा एकमेव मार्ग विलुप्ती आहे, आणि बालबलात्कार किंवा प्राण्यांवरील अत्याचारासारखी घटना किती निरर्थक पण तीव्र आहे आणि किती अटळ आहे हे त्यांना जाणवेल.

विलुप्तीला आणि सक्तीचे अस्तित्व व दुःख रोखण्याला असहमत असणारे लोक मूलतः बालबलात्कार, प्राण्यांचा छळ आणि शिकार यांसारखी तीव्र दुःखे कायमची चालू राहण्याला सहमत आहेत!

काहीही असो, कार्यकर्त्याने कधीही "लोक याला सहमत होतील का" असा विचार करू नये, एखादी गोष्ट चूक आहे असे तुम्ही ठरवले, तर ती घडेपर्यंत ती कशी घडवायची एवढाच विचार करत राहिले पाहिजे!

कोणता अर्थ? कोणता उद्देश? कारण तुम्ही त्याबद्दल काहीही विचार केला, तरी या जगातील कोणत्याही एका दुःखाकडे बोट दाखवून ते सहज मोडून काढता येते! माणसांचा कोणताही महान उद्देश आहे असे तुम्हाला वाटत असेल, तो पिल्लांना जिवंत उकळण्याचे समर्थन करू शकतो का?

तुम्ही फक्त जन्माला येता, शाळेत जाता, नोकरी करता, लग्न करून मुले होऊ देता, त्यांनाही तेच करायला भाग पाडता आणि मरता! आपण आजवर हेच करत आलो आहोत! आणि आपण काहीतरी अर्थपूर्ण करत आहोत असे तुम्ही स्वतःला फसवता! तुम्ही जे काही केले ते दुःख-निर्मूलनाच्या कार्यक्रमापुढे काहीच नाही! कारण शेवटी तुम्ही जे काही केले ते अस्तित्वाचे समर्थन करू शकत नाही आणि एका बालबलात्काराचे किंवा इतर दुःखाचेही समर्थन करू शकत नाही!

प्रश्न हा आहे की तुम्ही ढोंगी का आहात? संस्कृती उभारणे, कायदे करणे, शेती आणि बंदुकांचा शोध लावणे आणि निसर्गाच्या कठोर हवामानापासून, शिकाऱ्यांपासून, दुष्काळापासून वगैरे पूर्णपणे सुरक्षित राहणे ठीक आहे, कारण ती माणसे आहेत! पण वन्य प्राणी निसर्गाच्या नरकात सडू शकतात कारण, ते प्राणी आहेत? गोष्ट तुमच्याबाबत घडो वा न घडो, दुःख हे दुःखच आहे! झेब्रा आणि तरस लाखो वर्षे शिकार होण्याच्या आणि उपाशी राहण्याच्या निरर्थक चक्रात सहभागी होण्याच्या लायकीचे नाहीत!

निसर्गाला काहीही जाणवत नाही! पण बळींना, म्हणजे वन्य प्राण्यांना, जाणवते! असंवेदनशील गोष्टीच्या नावाखाली संवेदनशील जीवांना दुःख देणे धार्मिक दहशतवादी करतात त्यापेक्षा वेगळे नाही! निसर्गपूजा = धार्मिक दहशतवाद!

विलुप्तीवाद म्हणजे फक्त तथ्ये:

सर्व दुःख वाईट आहे आणि दुःख हीच एकमेव वाईट गोष्ट आहे. आणि तीव्र दुःखे अस्तित्वात आहेत.

जोपर्यंत संवेदनशील जीव अस्तित्वात आहेत, तोपर्यंत दुःख अटळ आहे.

सुखांनी दुःखाचे समर्थन करता येत नाही... मुलांचे अपहरण करून त्यांच्यावर बलात्कार करणे, किंवा जिवंत फाडले जाणे, उपाशी राहणे किंवा छळले जाणे यांसारख्या तीव्र, अटळ दुःखांचे समर्थन कामसुखाने, व्हिडिओ गेम खेळण्याने किंवा इतर कोणत्याही चांगल्या गोष्टीने किंवा सुखाने करता येत नाही.

फक्त अनस्तित्वच शून्य दुःखाची खात्री देऊ शकते.

ही मते नाहीत, ही तथ्ये आहेत, सूर्य आणि चंद्राप्रमाणे ती आपल्या अस्तित्वाचे स्वरूपच आहेत!

नाही, आम्ही देत नाही आणि त्याला चांगले कारण आहे. आम्ही एका कुत्र्याला दयामरण दिले, तर त्याची जागा घेणारा आणखी एक कुत्रा येईल! का? कारण जीवांची लोकसंख्या अन्न, पाणी वगैरेच्या उपलब्धतेसारख्या संसाधनांवर अवलंबून असते... एखाद्या भागात 10 कुत्रे असतील, तर तिथे 10 कुत्र्यांसाठी संसाधने आहेत. त्यांपैकी एकाला दयामरण दिले, तर लहानपणीच मरायला हवा होता असा दुसरा कुत्रा जागा मिळवतो, जगतो, आणखी दिवस दुःख भोगतो आणि मरतो. नसबंदीचेही तसेच आहे. एकाची नसबंदी करा, इतर त्याच्या जागी प्रजनन करतात.

जगाला "चांगले" मानण्यासाठी त्यात कोणीतरी उभे असले पाहिजे ही कल्पना एक तार्किक सापळा आहे. संपूर्ण सुरक्षिततेची अवस्था श्रेष्ठ परिणाम ठरण्यासाठी ती साजरी करणारी जिवंत व्यक्ती लागत नाही. विलुप्तीचे मूल्य आपण ती काय रोखते यावरून मोजतो. याचा स्पष्ट, व्यावहारिक तुलना म्हणून विचार करा:

परिस्थिती A (अस्तित्व चालू राहणे): जीवनाचे यंत्र चालू राहते. याचा अर्थ उद्या, पुढच्या वर्षी आणि येणाऱ्या हजारो पिढ्यांसाठी अब्जावधी माणसे, प्राणी आणि परग्रहावरील जीव अटळपणे क्रूर हिंसा, उपासमार, बलात्कार, गंभीर आजार आणि भयानक नैसर्गिक मृत्यू अनुभवतील, ज्यांचे समर्थन कितीही उथळ सुखाने कधीही करता येणार नाही. हा खऱ्या बळींचा प्रचंड, सतत वाढणारा ढीग आहे.

परिस्थिती B (विलुप्ती): चक्र थांबते. यंत्र बंद होते. दोन्हींची तुलना केली, तर परिस्थिती B हीच शून्य बळींची 100% खात्री देणारी एकमेव आहे. मग फायदा कोणाला? रक्त सांडणे, रडणे किंवा उपाशी राहणे यातून कायमचे वाचलेल्या प्रत्येक संभाव्य भावी बळीला. हा प्रतिबंधात्मक तर्क आपण वास्तविक जगात नेहमी वापरतो:

एखादी इमारत संरचनात्मकदृष्ट्या असुरक्षित असेल आणि कोसळणार हे निश्चित असेल, तर सर्वात सुरक्षित पाऊल म्हणजे कोणीही आत जाणार नाही याची खात्री करणे. आपण असे म्हणत नाही, "बरे, इमारत रिकामी आहे, म्हणून चिरडले न गेल्याचा आनंद वाटायला आत कोणीच नाही." कोणालाही इजा झाली नाही याचाच आपल्याला आनंद होतो.

बंद, रिकामी, पूर्वी वापरलेली छळ-खोली हा विजय आहे, जरी आत टाळ्या वाजवायला कोणी बसले नसले तरी.

विलुप्ती म्हणजे असे भुताचे शहर निर्माण करणे नव्हे जिथे लोक मेजवानी चुकल्याने दुःखी आहेत. ते लोक अस्तित्वातच नाहीत, म्हणून त्यांना कशाचीही उणीव नाही. विलुप्ती ही दुःख कायमचे सोडवण्याची आणि रोखण्याची अंतिम कृती आहे, जेणेकरून दुःखाचे चक्र तुटेल आणि कोणत्याही बळीला पुन्हा कधीही निव्वळ नरकासारख्या निरर्थक आयुष्यात ढकलले जाणार नाही.

फक्त ठरावीक प्रजातींनाच मदत करण्याचे निवडून आपण भेदभाव करू शकत नाही. समजा नैसर्गिकरीत्या किंवा कृत्रिमरीत्या सर्व कुत्रे नामशेष झाले, तर त्यांची जागा मांजरी किंवा खारी घेतात... मांजरीही संवेदनशील आहेत... दुःख फक्त दुसऱ्या प्रजातीकडे सरकते, त्यामुळे ते कमी वाईट होत नाही! पांढरे गेंडे नामशेष झाले, पण काळ्या गेंड्यांनी त्यांची जागा घेतली! खरोखर काय बदलले? फक्त त्वचेचा रंग. पुन्हा, निसर्गातील प्राण्यांची लोकसंख्या संसाधनांवर (अन्न, पाणी वगैरेची उपलब्धता) अवलंबून असते, एक प्रजाती नामशेष झाली की दुसरी तिची जागा घेते.

विलुप्तीवाद कोणत्याही हिंसक कृत्याविरुद्ध आहे, विशेषतः वैयक्तिक हिंसेविरुद्ध. ती खरे तर दुःख वाढवते. फक्त जंगलात जाऊन एक हरीण मारले, तर ते प्रजनन करून आणखी एक हरीण निर्माण करतात, कारण जीवांची लोकसंख्या संसाधनांवर अवलंबून असते. तुम्ही एका माणसाला मारता, त्याची जागा दुसरा माणूस किंवा वन्य प्राणी घेतात, संसाधने दुःख भोगणार असलेल्या दुसऱ्या व्यक्तीकडे जातात. आणि या व्यक्तीला मारल्याने भावनिक आघातामुळे त्या व्यक्तीला आणि आसपासच्या जीवांनाही दुःख आणि वेदना झाल्या. म्हणून यामुळे दुःख वाढते. फक्त संपूर्ण विलुप्तीच तर्कसंगत आहे.

दुसरी गोष्ट म्हणजे हा सर्व हानी, सर्व मृत्यू आणि सर्व दुःख कायमचे संपवण्याचा प्रकल्प आहे. प्रकल्प पूर्ण करण्यासाठी आणि यशस्वी होण्यासाठी आपल्याला कार्यक्षम, सक्षम समाज हवा आहे. खून आणि हत्या यांसारख्या गोष्टी समाजाला अस्थिर करतील आणि प्रकल्पाला काळात मागे ढकलतील.

नाही, आम्ही आत्महत्येला विरोध करतो कारण ती स्वार्थी आहे. इतरांना मदत करू शकणाऱ्या प्रत्येकावर तसे करण्याचे नैतिक कर्तव्य आहे. दुःख फक्त तुमच्यासाठी वाईट नाही. दुःख माझ्या शरीरात होवो, दुसऱ्या मुलाच्या शरीरात होवो किंवा कुत्र्याच्या शरीरात, ते वाईट आहे आणि थांबवले जाण्याच्या लायकीचे आहे!

या ध्येयाला मदत करणे हे आपले नैतिक कर्तव्य का आहे? कारण इतरांना मदत करू शकणारी आपणच एकमेव प्रजाती आहोत! दुसरी कोणतीही प्रजाती करू शकत नाही.

आणखी एक स्वतःलाच खोडणारी संकल्पना. व्यक्तिनिष्ठतावादी ढोंगी आहेत. ते मानतात की नैतिकता खोटी आहे... कोणीतरी त्यांना इजा करेपर्यंत, मग अचानक ते "हक्क", "न्याय" आणि "निष्पक्षता" यांवर खूप ठामपणे विश्वास ठेवू लागतात.

नैतिकता व्यक्तिनिष्ठ आहे? खरंच? नैतिक व्यक्तिनिष्ठतावादी त्यासाठी नियतिवादाचे निमित्त कसे वापरू शकतात. तुम्ही तसे वागलात तर नैतिक व्यक्तिनिष्ठताही व्यक्तिनिष्ठ आहे, आणि ख्रिश्चन व मुस्लिम बहुसंख्य असल्याने नैतिकता वस्तुनिष्ठ आहे. म्हणजे सर्वांनी गुलामगिरी ठीक आहे असे मानले, तरी ती ठीक होत नाही... ती नेहमीच चूक आहे, फक्त काही मूर्ख प्राणी आहेत ज्यांना ती अजून दिसत नाही. इसवी सनपूर्व 500 मध्ये पृथ्वी सपाट नव्हती, मूर्ख प्राण्यांकडे तेवढे विज्ञान नव्हते एवढेच. ख्रिश्चन धर्म आणि इस्लाम देवाला खरे बनवत नाहीत. ते फक्त तार्किकदृष्ट्या आंधळे आहेत. तसेच गुलामगिरीचे समर्थन करणारी व्यक्ती नैतिकदृष्ट्या आंधळी आहे.

टोळी: "फक्त माझे कुटुंब महत्त्वाचे." (तथ्यदृष्ट्या चूक: इतर कुटुंबांनाही वेदना जाणवते). राष्ट्र: "फक्त माझा वंश महत्त्वाचा." (तथ्यदृष्ट्या चूक: इतर वंशांनाही वेदना जाणवते). प्रजाती: "फक्त माणसे महत्त्वाची." (तथ्यदृष्ट्या चूक: प्राण्यांनाही वेदना जाणवते). संवेदनशीलता: "फक्त ज्या गोष्टी दुःख भोगू शकतात त्याच महत्त्वाच्या." (तथ्यदृष्ट्या बरोबर).

नैतिकता हा चांगल्या-वाईटाशी संबंधित विषय असेल, तर आपल्याला स्पष्ट माहीत आहे की दुःख वाईट आहे आणि इतर त्यावर विश्वास ठेवोत वा न ठेवोत, ते थांबवले जाण्याच्या लायकीचे आहे, हे तथ्य आहे. माणसे अस्तित्वात नसली आणि एखाद्या ग्रहावर फक्त एकमेकांना मारण्याच्या किंवा उपाशी राहण्याच्या कायमच्या चक्रात असलेले कोल्हे आणि ससे असले, तरी हे तथ्य कायम राहते की दुःख अन्याय्य आणि निरर्थक आहे आणि ते अस्तित्वात नसणे चांगले.

नाही, करू शकत नाही. उदाहरणार्थ इंटरनेट घ्या: आपण काही दुःख सोडवण्यासाठी त्याचा शोध लावला. आणि त्याने ते सोडवलेही! शेतकऱ्यांना आता मोफत मार्गदर्शन मिळते, प्राणी-कार्यकर्त्यांना बोलण्यासाठी आणि नीतिशास्त्र वेगाने पसरवण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले, लोकांना नोकऱ्या सहज मिळतात. पण त्याच वेळी त्याच इंटरनेटवर बालबलात्कारही आहे! हो, बाल अत्याचार आधीही होत होते, पण आधी तो गुन्हेगारी उद्योग नव्हता! म्हणून तंत्रज्ञान काही दुःखे सोडवत असताना नवी दुःखेही निर्माण करते... आपल्यासमोर नव्या समस्या येतात. दुःख फक्त रूप बदलते आणि जोपर्यंत संवेदनशीलता अस्तित्वात आहे तोपर्यंत ते कधीच सुटत नाही. तुम्ही बंदूक शोधली, तर ती पोलीस आणि गुन्हेगार दोघेही वापरू शकतात.

विलुप्तीशिवाय दुःख नष्ट करणे अशक्य आहे आणि सध्याच्या ज्ञात विज्ञानाने ते खोडता येते. लहान पातळीवरील विलुप्ती आधीच पूर्णपणे शक्य आहे. मानवजातीने अनेक प्रजाती नामशेष केल्या आहेत. शक्य तितक्या व्यापक आणि संपूर्ण विलुप्तीची वरची मर्यादा सध्या फक्त अज्ञात विज्ञानाच्या कक्षेत येते. हा व्यावहारिक प्रकल्प आहे, उद्धट खोटा दावा नव्हे. एखादी संशयास्पद पद्धत अखेरीस शक्य होईल यावर विलुप्तीवादी अतार्किकपणे विश्वास ठेवणार नाहीत. उदाहरणार्थ, संपूर्ण विश्वात विलुप्ती घडवणे नक्कीच शक्य होईल असे आम्ही तुम्हाला सांगणार नाही, पण आम्ही ते तपासून पाहू. पद्धती विकसित करण्यास आम्ही वचनबद्ध आहोत. हा अभियांत्रिकी आणि संशोधनाचा प्रश्न आहे, भ्रम नव्हे.

तुम्ही कोणताही अर्थ आणा, मी एका तीव्र अटळ दुःखाने तो खोडू शकतो. अर्थ म्हणजे काय? एखादा महान उद्देश आहे का? दररोज होणाऱ्या दहा हजारांचे सोडा, एका बालबलात्काराचे समर्थन करू शकेल असा महान उद्देश तुम्ही सांगू शकता का? अंतराळवीर होणे पिल्लांच्या छळाचे, किंवा सॅडिझम मानसिक विकार असलेल्या लोकांनी प्राण्यांना गाड्यांमागे किलोमीटरभर फरफटत नेण्याचे समर्थन करण्यास पुरेसे आहे का? कोणता अर्थ यांचे समर्थन करू शकतो?

अग्निशामक असणे अर्थपूर्ण आहे ते फक्त जिवंत जळणे अस्तित्वात आहे म्हणून. तसे असायलाच हवे असे नाही... मी वाचवत राहावे म्हणून कोणीही जिवंत जळत राहण्याची गरज नाही. प्रतिबंध हेच सर्वोत्तम औषध आहे.

आपण खरोखर काय करत आहोत? आपण जन्माला येतो, शाळेत जातो, मग नोकरी, मग प्रजनन करतो आणि मरण्यापूर्वी आपल्या मुलांना तेच करायला भाग पाडतो आणि अर्थासारख्या गोष्टींनी स्वतःला फसवतो. प्राण्यांचे आयुष्य पाहिले, तर अस्तित्वाची निरर्थकता आणखी स्पष्ट दिसायला हवी. एका डुकराने संपूर्ण आयुष्य बॅटरी पिंजऱ्यात घालवले, त्याच्यावर बलात्कार आणि हल्ले झाले, फक्त यासाठी की त्याचा खून होऊन तो 20 मिनिटांच्या जेवणासाठी तुमच्या ताटात यावा, ज्याचा तुम्ही कदाचित विचारही केला नसेल. नवजात झेब्र्याचे पिल्लू उपाशी तरसांकडून जिवंत फाडले जाते, ते का जन्मले हे त्याला माहीत नव्हते, आपल्यासोबत हे का झाले हे माहीत नव्हते. कोणता महान उद्देश? बरोबर?

आता किंवा भविष्यात तुम्ही जो काही अर्थ विचार कराल, तो दुःखांनी सहज खोडता येतो. दुःखाने भरलेल्या निरर्थक अस्तित्वात तुमच्याकडे असलेला एकमेव अर्थ म्हणजे दुःख नष्ट करणे.

मृत्यूनंतरचे जीवन ही मूर्ख, अवैज्ञानिक संकल्पना आहे. विज्ञानाने आधीच सिद्ध केले आहे की तुम्ही मेंदूने चालवलेले शरीर आहात. तुमचा मेंदू मेला, तर तुम्ही मरता. तुम्ही अनुभव घेऊ शकणार नाही. त्या पेशी कुजतात. जसे खराब झालेल्या USB ड्राइव्हमधील फाइलना ड्राइव्हनंतरचे जीवन नसते, तसे आयुष्य संपल्यानंतर आयुष्य नसते. असेल, तर सिद्ध करण्याचा भार तुमच्यावर आहे. अतार्किक लोक करत असलेले हजारो दावे खोडण्याची विज्ञानाला गरज नाही. अणूंच्या प्रोटॉन आणि इलेक्ट्रॉनमध्ये लहान जग अस्तित्वात आहेत हे खोडण्याची विज्ञानाला गरज नाही. उडणारा स्पॅगेटी राक्षस खोडण्याची गरज नाही. उडणारा स्पॅगेटी राक्षस वैज्ञानिकदृष्ट्या मान्य नाही असा नियम जोडण्याचीही गरज नाही, ते हास्यास्पद ठरेल. तुम्ही विज्ञान समजून घेतले पाहिजे आणि तार्किक असले पाहिजे. मेल्यानंतर फक्त शून्यता असते.

मृत्यूनंतरच्या जीवनाचा विचार तुम्हाला शून्यतेची भीती वाटते तेव्हा येतो. लोक अशा अंधाऱ्या, एकाकी पोकळीची कल्पना करतात जिथे तुम्ही कायम आपल्या विचारांसोबत एकटे लटकलेले असता. पण तसे नाही. गाढ, स्वप्नरहित झोप घेताना तुम्ही रोज शून्यतेचा "अनुभव" घेता. तुम्ही एकटे नसता, खरे तर तीच एकमेव वेळ असते जेव्हा तुम्हाला तुमचे नैराश्य, कामाचा ताण किंवा तुटलेली नाती यांचा विचार करावा लागत नाही. अनस्तित्व म्हणजे आनंद, शांती आणि सुरक्षितता.

तुम्ही आधीच केला आहे. इसवी सनपूर्व 10000 पासून किंवा त्याआधीपासून तुम्ही निसर्गातून बाहेर पडलात. थंडीपासून स्वतःचे रक्षण करण्यासाठी तुम्ही कपडे, ब्लँकेट आणि निवारे बनवले. शिकाऱ्यांपासून स्वतःचे रक्षण करण्यासाठी बंदुका बनवल्या. आपापसातील लढाया आणि बलात्कार यांपासून स्वतःचे रक्षण करण्यासाठी संस्कृती आणि समाज उभारले. निसर्गामुळे होणाऱ्या अगदी लहान अस्वस्थतेलाही टाळण्यासाठी तंत्रज्ञान शोधले.

पण वन्य प्राण्यांची कल्पना करा! आपली पिल्ले मंद आहेत म्हणून त्यांना सोडून देणे (निसर्गात माणसांनीही असे केले). बलात्कार सहन करणे, जिवंत फाडले जाणे. गरम वाळवंटात उपाशी आणि तहानलेले राहणे, थंड बर्फाळ तलावांत गोठणे आणि बुडणे!

लोकांना वाटते की ते स्वतः दुःख भोगत असतील, तर निसर्गात हस्तक्षेप करणे ठीक आहे, पण वन्य प्राणी भोगत असतील तर ठीक आहे आणि आपण हस्तक्षेप करू नये! हा युक्तिवाद नाही, हे ढोंग आहे, हा पूर्वग्रह आहे. दुःख हे दुःखच आहे.

निसर्गाला आवाहन करण्याचा तर्कदोष बलात्कारी आणि क्रूर लोकांच्या बाबतीतही अगदी खरा ठरतो. बलात्कारी दावा करू शकतो की ते नैसर्गिक आहे. प्राण्यांवर अत्याचार करणारा दावा करू शकतो की ते नैसर्गिक आहे. कोणीतरी तुमच्या घरात येऊन तुम्हाला मारहाण करणे, तुमच्या पत्नीवर बलात्कार करणे आणि सर्व काही चोरणे पूर्णपणे नैसर्गिक आहे. त्यामुळे ते नैतिक ठरत नाही.

आपल्याकडे विचार करण्याची क्षमता आहे. विचार करा! निसर्ग म्हणजे अस्तित्व ज्यानुसार चालते त्या नियमांचा संच फक्त. तो नैतिक विचाराच्या लायकीचा संवेदनशील, दुःख भोगणारा जीव नाही, फक्त संवेदनशील जीव त्या लायकीचे आहेत.

दुसऱ्या शब्दांत, विलुप्तीला विरोध करणारे विशेषाधिकारप्राप्त जीवनसमर्थक! ते खरोखर चांगले आहेत का? हेच लोक दुःख होऊ देतात! त्यांना दररोज हजारो मुलांवर बलात्कार व्हावा असे वाटते. हेच ते लोक आहेत ज्यांना पिल्लांचा रोज छळ झाला तरी पर्वा नसते. त्यांना सुख हवे असल्याने, हे लोक दुःखातून सुख मिळवणाऱ्या क्रूर लोकांशी तुलनीय आहेत.

हाच अंतिम दुष्टपणा आहे ज्याविरुद्ध आम्ही लढतो, पण जीवनसमर्थक दावा करतील की ते घडवत नसलेल्या बालबलात्कारासाठी ते जबाबदार नाहीत. मी एका उदाहरणाने हे खोडतो. कोणीतरी रस्त्यावर एका मुलाला मारहाण करत आहे (बाल अत्याचार). तुम्ही तिथून जाता आणि त्याला थांबवत नाही किंवा पोलिसांनाही बोलावत नाही. आता हे दुःख दोन कारणांनी घडले: अत्याचाऱ्याने ते केले म्हणून, आणि तुम्ही ते थांबवले नाही म्हणून! निष्क्रियता हीसुद्धा कृती आहे. तुम्ही कृती न करण्याचे निवडले, म्हणून ते दुःख घडले. आणि दुःख भोगणाऱ्याला आपले दुःख का घडले याची पर्वा नसते. त्याला ते नको होते. दुःखाच्या बाबतीत फक्त बळीचा दृष्टिकोन महत्त्वाचा आहे. तुम्ही अत्याचाऱ्यासारखेच केले. हिटलरचे हात जसे रक्ताने माखलेले नव्हते, तसे तुमचेही नाहीत.

त्याचप्रमाणे अटळ तीव्र दुःखांचे सर्व ज्ञान मिळाल्यानंतरही तुम्ही विलुप्तीला विरोध केलात, तर याचा अर्थ असा की तुमच्या सुखांसाठी, जी स्पष्टपणे यांचे समर्थन करत नाहीत, तुम्हाला लाखो कोटी प्राण्यांवर अत्याचार व्हावा, हजारो मुलांवर बलात्कार व्हावा, आणि क्विंटिलियनो जीवांनी निसर्गाच्या नरकात दुःख भोगावे असे वाटते. चळवळ ज्याविरुद्ध लढत आहे तेच अनैतिकतेचे आणि स्वार्थाचे रूप हे आहे. तुम्ही चांगले नाही. इतिहासातील कोणत्याही जुलमी शासकापेक्षा किंवा वंशसंहार करणाऱ्या वेड्यापेक्षा तुम्ही अधिक दुष्ट आहात. हे जीवनसमर्थक जळणाऱ्या इमारतीच्या दारात उभे राहून बाहेर पडण्याचा मार्ग अडवत आहेत आणि म्हणत आहेत "जिवंत जळणे सुंदर आहे". त्यांना बाजूला ढकलले पाहिजे.

या जगातील असे एक सुख सांगा जे पिल्लाचा छळ करून त्याला मारण्याचे समर्थन करू शकेल? लहान मुलावर बलात्काराचे? किंवा उपासमारीचे? किंवा प्राण्यांच्या पिल्लांना मुंग्यांनी जिवंत खाण्याचे?

व्हिडिओ गेम उपासमारीचे समर्थन करू शकतात का? लैंगिक सुख मुलांवरील बलात्काराचे समर्थन करू शकते का? इथे एक प्रचंड, उघड विषमता आहे जी तुम्ही पाहायलाच तयार नाही.

कितीही सुख अस्तित्वाच्या अटळ भयांपैकी कोणत्याही एकाचे समर्थन करू शकत नाही.

तीव्र दुःखात संपण्याची अंगभूत निकड असते.

विलुप्ती नैसर्गिक असेल तरच हा वैध प्रश्न आहे, जसे "लघुग्रहाच्या धडकेनंतर किंवा तीव्र हवामान बदलानंतर जीवन पुन्हा उभे राहिले तर?" पण शांततापूर्ण विलुप्ती प्रकल्पाचा संपूर्ण मुद्दा शक्य तितके संपूर्ण असणे हा आहे. मग "जीवन परत आले तर?" बरे, विलुप्ती आपण घडवत आहोत, ते परत येणार नाही याची खात्री करणे ही आपली जबाबदारी आहे. परिस्थितीवर सतत लक्ष ठेवण्यासाठी आपण AI ठेवू किंवा निर्वात क्षयासारखे काहीतरी शोधू, ते AGI आणि भावी विलुप्तीवाद्यांवर अवलंबून आहे. "शक्य तितके संपूर्ण" म्हणजे काय याचे उत्तर देण्याइतपत विज्ञान अजून पोहोचलेले नाही.

सोपे उत्तर: ते परत येणार नाही याची तुम्ही खात्री केली पाहिजे.

हा अज्ञानी आणि अनैतिक प्रश्न आहे. 10 मुलांवर बलात्कार होत असेल आणि तुम्ही ते बालकामुकाच्या तळघरातील एका मुलापर्यंत कमी केले, तरी ते नरकातील एक मूलच आहे! तुमच्याकडे शून्य बालबलात्काराचा पर्याय असताना तुम्ही म्हणत आहात की एका मुलावर बलात्कार होऊ द्या, म्हणजे आपण बाकीचे आनंद घेऊ शकू.

आणि संपूर्ण इतिहासात एक गोष्ट स्पष्ट आहे: दुःखाने फक्त रूप बदलले आहे आणि ते कधीही निश्चितपणे कमी झालेले नाही. ते लोकसंख्येसोबत वाढलेच आहे. कदाचित तुम्ही उद्या सर्व युद्धे सोडवाल, पुढची समस्या जैव-अभियांत्रिकी शस्त्रे असतील जी युद्धाचे कृत्य आहेत हेही तुम्हाला कळणार नाही! तुम्ही उपासमार सोडवता, पुढची समस्या लठ्ठपणा! तुम्ही बंदुका शोधता, गुन्हेगारांनाही त्या मिळतात! तुम्ही इंटरनेट शोधता, तुमच्या हातात डार्क वेब येते!

"मला अस्तित्वात राहायचे आहे म्हणून मांजर ब्लेंडरमध्ये जिवंत फाडली गेली तरी मला पर्वा नाही" असे म्हणणे खरोखर अस्वीकारार्ह आहे. तुमच्या फायद्यासाठी इतरांना दुःख भोगायला लावणारे किंवा भोगू देणारे तुम्ही कोण?

मी सोप्या भाषेत सांगतो. आदर्श जग अशक्य आहे! तो आशावादाकडे झुकलेला भ्रम आहे. फक्त काही प्रश्नांचा विचार करा. तुम्ही गुन्हे कधी सोडवू शकाल का? अपघात कधी सोडवू शकाल का? शिकार कधी सोडवू शकाल का? रोग कधी सोडवू शकाल का? आपत्ती कधी सोडवू शकाल का? बलात्कार कधी सोडवू शकाल का? प्राण्यांवरील अत्याचार कधी सोडवू शकाल का? उपासमार कधी सोडवू शकाल का? उत्तर नाही.

तुम्ही होय म्हणालात, तर खेळ सिद्धांत, संभाव्यता सिद्धांत आणि इतर विज्ञान व गणित तुम्हाला खोडू शकतात. इतिहास तुम्हाला खोडू शकतो. सर्व जीवनाच्या 100% साठी दुःखाचा 0% धोका विलुप्तीशिवाय अशक्य आहे.

कधीतरी पायाचे बोट ठेचणे ही अस्तित्वातील एकमेव अटळ समस्या असती, तर मी कदाचित विलुप्तीवादी नसतो. पण खऱ्या समस्या अत्यंत तीव्र आहेत! जीव जिवंत जळत आहेत! निरपराध मुलांवर बलात्कार होत आहे! शिकारी उपाशी असल्याने जिवंत गर्भवती भक्ष्याला फाडून गर्भ खात फिरतात! ही दुःखे दररोज लाखो कोटी वेळा घडतात! ती अटळ आहेत! योग्य तुलना म्हणजे तुमच्या पायाला दुरुस्तीपलीकडे संसर्ग झाला आहे! होय, उत्तर अंगविच्छेदन आहे!

आयुष्य टोकाचे आहे. विलुप्ती त्याचा अंत करते!

होय, जगण्याची इच्छा महत्त्वाची आहे! मृत्यूची भीती हे प्रचंड दुःख आहे! ज्याचे जीवन उल्लंघन करते!

प्राणीही नैसर्गिक मृत्यूला संमती देत नाहीत. पण हे प्राणी जे करणार आहेत ते म्हणजे प्रजनन करत राहणे, जेणेकरून जीवन पुढच्या पिढ्यांच्या जगण्याच्या इच्छेचे पुन्हा पुन्हा उल्लंघन करत राहील. कोण वाईट? विलुप्ती (दुःख आणि मृत्यू रोखणारी) की जीवन (कायमचे दुःख आणि मृत्यू यंत्र)?

आयुष्य इतके काळे-पांढरे नाही, कधी कधी मोठे दुःख सोडवण्यासाठी तुम्हाला थोडे दुःख घडवावे लागू शकते. ही मूलभूत ट्रॉली समस्या आहे. मोठा दुष्टपणा घडू देणे हाच मोठा दुष्टपणा आहे!

हे लिहिणारा मी लेखक नैराश्यात नाही, मी फक्त नैराश्यग्रस्त आणि इतर बळींच्या वतीने बोलतो! पण काही विलुप्तीवादी नैराश्यात असतील तर? नैराश्यग्रस्त लोकांची मते महत्त्वाची नाहीत? त्यांना मतदानाचा हक्क नसावा?

ते अस्तित्वाचे थेट बळी आहेत आणि त्यांना बोलण्याचा पूर्ण हक्क आहे. ते फक्त तेव्हाच चूक असतील जेव्हा ते म्हणतील "मी नैराश्यात आहे, कृपया फक्त मलाच मदत करा, इतरांना नाही!" ते इतर प्रत्येक जीवाचा विचार करत असतील, तर ते नैराश्यातून नाही, सहानुभूतीतून येते. आणि जे स्वतः भयंकर दुःख भोगत असूनही निःस्वार्थपणे इतरांसाठी उभे राहतात ते कौतुकास पात्र आहेत.

हक्क ही संकल्पना दुःखाशी लढण्यासाठी अस्तित्वात आली. पण ती अपयशी ठरते कारण नैसर्गिक दुःखांचे या जगावर वर्चस्व आहे. काळ्या लोकांना हक्कांची गरज आहे असे लोकांना का वाटले? कारण त्यांनी त्यांना दुःख भोगताना पाहिले. प्राण्यांना हक्कांची गरज आहे असे तुम्हाला का वाटते? कारण पिंजऱ्यात राहणे हे दुःख आहे.

तुम्ही बेशुद्ध स्त्रीवर बलात्कार कराल का? हा, तिला दुःख होत नाही पण तुम्हाला थांबवणारी एकमेव गोष्ट म्हणजे हक्क! ही पूर्णपणे फालतू तुलना आहे. केळीच्या खोडाचे काय? मी त्यावर बलात्कार केला, तर तुम्ही मला बलात्कारी म्हणाल का? तुम्ही कदाचित मला विदूषक म्हणाल, पण बलात्कारी कधीच म्हणणार नाही. मग फरक काय? वनस्पतींचे हक्क का नाहीत? वनस्पतींची शारीरिक स्वायत्तता? फरक हा आहे की ती स्त्री संवेदनशील आहे, म्हणजे दुःख भोगू शकते. फक्त दुःखच नव्हे, संभाव्य दुःखही वाईट आहे. सहसंवेदनशील माणसासोबत ही तुलना कल्पताना तुम्हाला होणारे दुःख किंवा अस्वस्थ भावनाही वाईट आहे. ती स्त्री संवेदनशील जीव आहे हे जाणल्याने मला होणारे दुःखही वाईट आहे.

जीवनापेक्षा अधिक वेदनादायक काहीही नाही. आत्ता अस्तित्वात असलेले 20 क्विंटिलियन संवेदनशील जीव भयानक नैसर्गिक मृत्यूने मरणार आहेत, पण त्याआधी आणखी जीव निर्माण करून जीवन आणि दुःख चालू ठेवतील. हे चक्र अमर्याद आहे. म्हणून विलुप्ती अक्षरशः अमर्याद प्रमाणातील दुःख रोखते.

विलुप्ती वेदनादायक असली (जी नसेल) तरी कोणतीही दयामरण पद्धत नैसर्गिक मृत्यूइतकी वेदनादायक आणि संथ असू शकत नाही. पण तशी असली तरी ती अक्षरशः अमर्याद संख्येतील संवेदनशील जीवांना रोखते. हे 1 विरुद्ध 5 सुद्धा नाही, हे 1 विरुद्ध अनंत दुःखाचा प्रतिबंध आहे.

नसबंदी हा प्राण्यांवरील अत्याचार आहे.

a) पृथ्वीवरील प्रत्येक जीव उचलून त्याची नसबंदी करणे अशक्य आहे.

b) महत्त्वाचे म्हणजे भयानक संथ नैसर्गिक मृत्यू आणि तोपर्यंत येणारे दुःख यांच्यापेक्षा दयामरण पूर्णपणे फायदेशीर आहे.

c) खच्चीकरण केलेल्या प्राण्यांना संप्रेरके गमावल्यामुळे आरोग्य समस्या होतात.

मज्जाजैविक नियतिवाद म्हणजे करावे आणि करू नये याची यादी नाही. ते फक्त मानवी वर्तनाचे स्पष्टीकरण आहे. ते म्हणते की काही लोकांचा मेंदू गणित समजण्यासाठी चांगला असतो आणि काहींचा नाही. काही लोकांनी E=mc² पाहिले आणि त्यांना ते समजले नाही, तर ते चूक ठरत नाही. काही लोक बुद्धिमत्ता, तार्किकता आणि सहानुभूती यांनी अधिक सुसज्ज असतात. त्यामुळे बलात्कारी चूक आहे असे म्हणण्याचा त्यांना खरे तर आणखी जास्त हक्क मिळतो.

सर्व दुःखाच्या भेदभावरहित अंताकडे आम्ही प्रगती करत आहोत. प्रत्येक कार्यकर्ता, शास्त्रज्ञ, देणगीदार आमच्या चळवळीत थोडी थोडी भर घालतो. हे सर्व प्रयत्न एकत्र येऊन आमची ध्येये साध्य होईपर्यंत ते आपला वाटा देतात.

प्रगती नाकारून आत्ता तुम्ही काय केले असे विचारणे म्हणजे असे म्हणण्यासारखे आहे की गुलामगिरीविरुद्धची 1000 वर्षांची सर्व चळवळ व्यर्थ होती. आणि गुलाममुक्ती साध्य झाली त्या दिवशी केलेल्या चळवळीनेच काहीतरी केले. म्हणजे त्या दिवसापर्यंत गुलामगिरीविरुद्ध लढलेल्या सर्व कार्यकर्त्यांनी हार मानून गुलामगिरी समूळ नष्ट करण्यासाठी चळवळ पुढे नेण्याऐवजी गुलामांच्या जखमांवर उपचार करायला जायला हवे होते. चाबकाच्या फटक्यांनी झालेल्या गुलामांच्या जखमांवर उपचार करणे तात्काळ दिलासा आणि कृतीसारखे वाटले, तरी ती पूर्णपणे अकार्यक्षम वेळेची नासाडी आहे, दीर्घकाळात गुलामगिरी संपलीच पाहिजे.

प्राणी हक्क/बचाव, स्त्रीवाद, मरण्याचा हक्क, उपाशी लोकांना अन्न देणे, बालमजुरीविरुद्ध लढणे अशा इतर सर्व चळवळी हेच करत आहेत. त्या चाबकाचे फटके खाल्लेल्या गुलामांच्या जखमांवर उपचार करत आहेत आणि गुलामगिरी समूळ नष्ट करत नाहीत. त्याचा तात्काळ परिणाम होतो, पण दीर्घकालीन परिणाम वेळेची नासाडी हा आहे. आमची चळवळ दुःखाच्या मूळ कारणावर हल्ला करते. आणि आम्ही आमची संसाधने तिथेच खर्च करतो.

विलुप्तीवादाविरुद्धचा हा सर्वात मूर्ख छद्म-युक्तिवाद आहे. तो युक्तिवादही नाही, तरीही लोक आमच्याशी वादविवादात तो उगाचच बोलून दाखवतात.

होय, दुःख हाच निसर्ग स्वतःचा समतोल साधण्याचा मार्ग आहे! तो उपासमार, रोग आणि शिकार यांतून लोकसंख्या नियंत्रित करतो आणि पर्यावरणीय समतोल राखतो. पण निसर्गाला दुःख होत नाही. प्राण्यांना निसर्गामुळे दुःख होते. दुःख न भोगणाऱ्या निसर्गावर (जी फक्त एक संकल्पना आहे) लक्ष केंद्रित करायचे की दुःख भोगणाऱ्या जाणीव असलेल्या बळींवर? उत्तर स्पष्ट आहे. तुमचा प्राणीमेंदू फक्त निसर्गाला त्यात राहणाऱ्या जीवांच्या खऱ्या कल्याणापेक्षा जास्त मूल्य देतो, आणि ते स्वार्थी आणि चूक आहे. "सौंदर्याचे काय?" हाही एक घृणास्पद प्रश्न आहे, जो भयंकर दुःख भोगणाऱ्या बळींचा अजिबात नैतिक विचार करत नाही.

व्हिगनिझम शेतातील प्राण्यांना मदत करतो, पण दुःख संपवत नाही. पशुपालन थांबले तर मोकळी झालेली जमीन पुन्हा जंगली निसर्ग बनेल, आणि जंगली प्राणी कितीतरी जास्त आणि कितीतरी मोठ्या संख्येने दुःख भोगतात: शिकार, उपासमार, आजार आणि परजीवी. प्रत्येक प्राण्याला समान हक्क लागूही करता येत नाहीत. आम्ही हे व्हिगनिझमवरील आमच्या टीकेत सविस्तर समजावून सांगतो.

जीवनसमर्थक विचारसरणींची समीक्षा · व्हेगनवाद →

अँटीनेटॅलिझम माणसांना मुले जन्माला घालू नका असे सांगतो. त्याने दुःख संपत नाही. सगळे सहमत होणार नाहीत, म्हणून जे मुले जन्माला घालत राहतील तेच भविष्य घडवतील. प्राणी अँटीनेटॅलिझम निवडूच शकत नाहीत. आणि माणसांशिवाय जंगली प्राण्यांचे दुःख संपवू शकेल असे कोणीच उरणार नाही. आम्ही हे अँटीनेटॅलिझमवरील आमच्या टीकेत सविस्तर समजावून सांगतो.

जीवनसमर्थक विचारसरणींची समीक्षा · जन्मविरोधवाद →